Zekât hesaplama, elinizdeki nakit, altın, gümüş, ticaret malı ve alacakları toplayıp borcunuzu düştükten sonra kalan net malvarlığının nisap sınırını aşıp aşmadığını bulmak ve aşıyorsa kırkta birini (%2,5) ayırmaktır. Aşağıdaki araç bu hesabı adım adım yapar: gram fiyatını ve kalemlerinizi girersiniz, nisap sınırı o günkü fiyatla hesaplanır, ödemeniz gereken zekât çıkar.
1. Zekât hesaplama aracı
Araç hesabı tamamen tarayıcınızda yapar; girdiğiniz malvarlığı bilgileri sunucuya gönderilmez. Altının gram fiyatını sizden istemesinin sebebi şu: zekât, hesabı yaptığınız günün değeri üzerinden hesaplanır ve sitede resmî bir canlı külçe fiyatı kaynağı bulunmadığı için fiyat tahmin edilmez. Kuyumcunuzun ya da bankanızın o günkü 24 ayar gram fiyatını yazmanız yeterli.
Sonuç kutusunda malvarlığınızın dökümünü, düşülen borcu, nisap sınırını ve ödenecek zekâtı ayrı ayrı görürsünüz. Nisabın altında kalırsanız araç “zekât gerekmiyor” der ve sınıra ne kadar kaldığını gösterir. Aynı mantıkla çalışan diğer para hesaplarına faiz hesaplama ve mevduat faizi hesaplama sayfalarından ulaşabilirsiniz.
2. Nisap nedir, kaç gram?
Nisap, zekâtın farz olması için gereken asgari malvarlığı sınırıdır. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu’nun bildirdiği ölçüler şöyledir:
- Altında 20 miskal = 80,18 gram saf (24 ayar) altın
- Gümüşte 561 gram
- Oran: kırkta bir, yani %2,5
Dikkat edilmesi gereken nokta şu: nisap bir TL tutarı değil, bir ağırlık ölçüsüdür. “Zekât nisabı bu yıl şu kadar liradır” diyen sabit bir rakam yoktur; gram fiyatı değiştikçe TL karşılığı da değişir. Bu yüzden bu araç sabit bir sınır yazmaz, sınırı siz fiyatı girdiğinizde hesaplar. Örnek olarak gram fiyatı 4.250 TL iken altın nisabı 340.765,00 TL olur; gümüş gram fiyatı 45 TL iken gümüş nisabı 25.245,00 TL olur. Bu iki fiyat da yalnızca örnektir, piyasa bilgisi değildir.
Nisap konulduğu dönemde 80,18 gram altın ile 561 gram gümüş birbirine denk değerdeydi. Bugün ikisi arasında büyük fark var; gümüş ölçüsü çok daha düşük bir eşik verdiği için daha fazla kişiyi zekât kapsamına alır. Hangi ölçünün esas alınacağı fıkhî bir tercih meselesidir. Bu sayfa iki ölçüyü de hesaplar ve sizin adınıza tercih yapmaz.
3. Hangi mallar zekâta tabi, hangileri değil?
Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre zekâtın farz olması için malın nâmî (artıcı) olması, nisaba ulaşması, üzerinden bir yıl geçmesi ve kişinin bir yıllık borcundan ve aslî ihtiyaçlarından fazla olması gerekir. Pratikte bu, hesabınıza şunları katmanız demektir:
- Elde bulunan nakit ve banka hesaplarındaki para
- Döviz ve kıymetli maden hesapları (TL karşılığıyla)
- Altın ve gümüş — takı olarak kullanılanlar dâhil
- Satmak amacıyla tutulan ticaret malı
- Tahsil edileceği umulan alacaklar
Buna karşılık aslî ihtiyaçlar zekâta tabi malvarlığına hiç girmez: oturduğunuz ev, bindiğiniz araç, ev eşyanız, giyecekleriniz ve mesleğinizi icra ettiğiniz aletler. Bu araç sizin adınıza “şu senin aslî ihtiyacındır” kararı vermez; ne girdiyseniz onun üzerinden hesap yapar. Bir kalemin durumundan emin değilseniz Din İşleri Yüksek Kurulu’na danışın.
Gayrimenkulünüzün değerini merak ediyorsanız tapu ve parsel bilgilerine parsel sorgulama aracından bakabilirsiniz; ancak oturduğunuz konut zekât hesabına katılmaz.
4. Farklı ayarlardaki altının hesabı
Elinizdeki altınlar farklı ayarlardaysa hepsini aynı kefeye koyamazsınız. Din İşleri Yüksek Kurulu’nun kararına göre hesapta 24 ayar saf altın esas alınır: her parça ayarına göre saf karşılığına çevrilir, sonra toplanır. Formül basittir — saf gram = gram × ayar ÷ 24.
| Ayar | Saflık | 100 gramın saf karşılığı | Nisaba ulaşmak için gereken gram |
|---|---|---|---|
| 24 ayar | %100,00 | 100 gr | 80,18 gr |
| 22 ayar | %91,67 | 91,6667 gr | 87,4691 gr |
| 18 ayar | %75,00 | 75 gr | 106,9067 gr |
| 14 ayar | %58,33 | 58,3333 gr | 137,4514 gr |
Tablonun son sütunu şunu anlatıyor: 24 ayar altında 80,18 gram nisap için yeterken, 22 ayar bilezikte yaklaşık 87,4691 gr, 14 ayar takıda ise yaklaşık 137,4514 gr gerekir. Bu yüzden “kaç gram altınım varsa zekât verecek duruma gelirim” sorusunun tek bir cevabı yoktur; ayar önemlidir.
Sikke adedi neden sorulmuyor? Çeyrek, yarım ve tam altının gram ağırlığı ziynet serisi ile Cumhuriyet (ata) serisinde birbirinden farklıdır. Doğrulanmamış bir ağırlık gömmek yanlış zekât tutarı üretir; bu yüzden araç sikke adedi değil, gram ister. Kuyumcu fişinizdeki ya da tartıdaki gram değerini yazın. Yüzde ve oran hesaplarını ayrıca yapmak isterseniz yüzde hesaplama aracı işinizi görür.
5. Borçlar ve bir yıl şartı
Zekât, brüt malvarlığı üzerinden değil, borç düşüldükten sonraki net tutar üzerinden hesaplanır. Kredi kartı borcunuz, tüketici krediniz ya da esnafsanız ödenmemiş faturalarınız bu kalemin içindedir. Borç yükünüzü ayrıca görmek isterseniz kredi hesaplama ve konut kredisi hesaplama araçları taksit ve toplam geri ödeme dökümünü çıkarır.
İkinci şart havelân-ı havl, yani malvarlığının nisaba ulaştıktan sonra üzerinden bir kamerî yıl geçmesidir. Yıl dolmadan zekât yükümlülüğü doğmaz. Kamerî yıl mîlâdî yıldan yaklaşık 11 gün kısadır; iki tarih arasındaki gün sayısını gün hesaplama aracıyla, bir tarihin üzerinden geçen süreyi yaş hesaplama aracıyla çıkarabilirsiniz.
Araçta “bir yıl geçti mi” sorusuna hayır derseniz hesap yapılmaya devam eder ama sonuç bir öngörü olarak sunulur ve yıl dolduğunda yeniden hesaplamanız gerektiği belirtilir. Bunun sebebi, malvarlığının yıl içinde değişmesidir: zekât, yıl dolduğu andaki duruma göre hesaplanır.
6. Örnek zekât hesapları
Aşağıdaki örneklerin hepsi sayfadaki motorla hesaplanmıştır; gram fiyatı olarak 24 ayar için 4.250 TL, gümüş için 45 TL örnek değerleri kullanılmıştır. Kendi hesabınızda o günün fiyatını girin.
Örnek 1 — 120 gram 22 ayar bilezik ve mevduat
120 gram 22 ayar bileziği, 150.000 TL mevduatı ve 40.000 TL borcu olan biri: bilezik 120 × 22 ÷ 24 = 110 gr saf altına denk gelir, örnek fiyatla 467.500,00 TL eder. Mevduatla birlikte malvarlığı 617.500,00 TL, borç düşülünce net 577.500,00 TL olur. Nisap 340.765,00 TL olduğuna göre sınır aşılmıştır ve zekât 14.437,50 TL çıkar.
Örnek 2 — nisabın altında kalan malvarlığı
20 gram 14 ayar takısı ve 60.000 TL nakdi olan biri: takı 11,6667 gr saf altına denk gelir ve 49.583,48 TL eder. Toplam malvarlığı 109.583,48 TL, nisap ise 340.765,00 TL. Sınır aşılmadığı için zekât yükümlülüğü doğmaz; nisaba 231.181,52 TL kalmıştır.
Örnek 3 — aynı malvarlığı, gümüş nisabı ölçütüyle
Örnek 2’deki kişi gümüş nisabını esas alırsa tablo değişir: gümüş nisabı 561 × 45 = 25.245,00 TL olduğundan aynı 109.583,48 TL malvarlığı sınırı aşar ve zekât 2.739,59 TL çıkar. İki ölçü arasındaki bu fark gerçektir ve fıkhî bir tercihe dayanır; araç ikisini de gösterir, birini dayatmaz.
Örnek 4 — esnaf: ticaret malı ve alacaklar
Kasasında 25.000 TL, bankada 180.000 TL, deposunda 340.000 TL değerinde satılık ticaret malı ve 60.000 TL tahsil edilecek alacağı olan, 120.000 TL borcu bulunan bir esnaf: brüt malvarlığı 605.000,00 TL, borç düşülünce net 485.000,00 TL. Nisap 340.765,00 TL aşıldığı için zekât 12.125,00 TL olur. Ticaret malı dükkânın demirbaşını değil, satmak için tutulan stoğu kapsar. Personel maliyetlerinizi ayrıca hesaplamak isterseniz maaş hesaplama ve kıdem tazminatı hesaplama araçları, satışlarınızın vergisi için KDV hesaplama aracı işinizi görür.
7. Sık sorulan sorular
Zekât nasıl hesaplanır?
Zekâta tabi malvarlığınız (nakit, mevduat, döviz, altın, gümüş, ticaret malı ve tahsili umulan alacaklar) toplanır, bir yıllık borcunuz düşülür. Kalan net tutar nisap sınırına ulaşıyorsa kırkta biri, yani %2,5’i zekât olarak verilir. Nisabın altındaysanız zekât yükümlülüğü doğmaz.
Zekât nisabı 2026’da kaç TL?
Nisabın kendisi TL değil, ağırlık ölçüsüdür: altında 80,18 gram, gümüşte 561 gram. TL karşılığı hesap yaptığınız günün gram fiyatına göre değişir. Bu yüzden araç sabit bir TL sınırı yazmaz; siz gram fiyatını girersiniz, sınır o an hesaplanır. Örnek olarak gram 4.250 TL iken altın nisabı 340.765,00 TL olur.
Farklı ayarlardaki altınların zekâtı nasıl hesaplanır?
Din İşleri Yüksek Kurulu 24 ayar saf altını esas alır. Elinizdeki her altın ayarına bölünerek saf karşılığına çevrilir ve toplanır: 22 ayar 100 gram bilezik 100 × 22/24 = 91,6667 gr saf altın demektir. Bu yüzden 22 ayar takıyla nisaba ulaşmak için yaklaşık 87,4691 gr gerekir.
Ziynet altınları, bilezik ve takılar zekâta tabi mi?
Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre nisap miktarına ulaşan ve üzerinden bir yıl geçen altın takılar zekâta tabidir; kırkta biri verilir. Takının kullanılıyor olması ölçüyü değiştirmez. Araç takıyı gram ve ayar olarak sorar.
Borçlarım zekâttan düşülür mü?
Evet. Zekâtın şartlarından biri malvarlığının bir yıllık borçtan ve aslî ihtiyaçlardan fazla olmasıdır. Araç girdiğiniz borcu toplam malvarlığından düşer ve nisap karşılaştırmasını kalan net tutarla yapar. Borç düşülünce nisabın altına inerseniz zekât gerekmez.
Altın nisabı mı gümüş nisabı mı esas alınır?
İki ölçü de Din İşleri Yüksek Kurulu’nun bildirdiği nisap miktarıdır. Nisap ilk konulduğunda 80,18 gram altın ile 561 gram gümüş birbirine denkti; bugün gümüş ölçüsü çok daha düşük bir sınır verdiği için daha fazla kişiyi zekât kapsamına alır. Bu bir ictihad meselesidir; araç iki ölçüyü de hesaplar, hangisinin seçileceğine karar vermez. Tereddüt hâlinde Din İşleri Yüksek Kurulu’na danışın.
Üzerinden bir yıl geçmesi ne demek?
Havelân-ı havl denen şart, malvarlığının nisap miktarına ulaştıktan sonra üzerinden bir kamerî yıl geçmesidir. Yıl dolmadan zekât yükümlülüğü doğmaz. Araçta “hayır” derseniz tutarı yine gösterir ama bunun bir öngörü olduğunu belirtir; yıl dolduğunda o günkü malvarlığınızla yeniden hesaplamanız gerekir.
8. Diğer hesaplama araçları
sorgu.co’daki araçların tamamına Hesaplama Araçları kategorisinden ulaşabilirsiniz. Firma ve işyeri sorgulaması için ana sayfadaki arama aracını kullanabilirsiniz.
Kaynaklar: Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, “Zekât nedir?” ve “Altının nisabı ve farklı ayarlardaki altınların zekâtı”; ayrıca Diyanet İşleri Başkanlığı Zekât İlmihali. Bu sayfa hesap yapmanıza yardımcı olur, dinî hüküm vermez; tereddüt ettiğiniz durumlarda Din İşleri Yüksek Kurulu’na danışın.
İlgili Hesaplama Araçları
Bu araca benzer hesaplamalar için Finans ve Kredi bölümüne, tüm listeyi görmek için hesaplama araçları sayfasına göz atabilirsiniz.