Hesap Makinesi — Yüzde, Karekök ve Parantezli İşlemler İçin Online Hesaplama

Hesap makinesi arayan çoğu kişi aslında tek bir şey ister: yazdığı işlemin doğru sonucunu, doğru yazımla görmek. Bu sayfadaki araç dört işlemi, parantezi, üssü, karekökü ve yüzdeyi tek satırda kabul eder; Türkçedeki gibi virgülle ondalık yazmanıza izin verir ve işlem önceliğini kendiliğinden uygular. Hesap tamamen kendi tarayıcınızda yapılır, yazdığınız işlem hiçbir sunucuya gönderilmez.

1. Hesap makinesi

Aşağıdaki alana işleminizi olduğu gibi yazın ve Hesapla düğmesine basın. Klavye kullanmak istemezseniz alttaki tuş takımını kullanabilirsiniz. Yazdığınız her işlem sonuçla birlikte listeye eklenir, böylece bir önceki hesabınızı kaybetmezsiniz.

Araç sonuç üretemediğinde tahmin etmez: neyin yanlış olduğunu söyler. “Sıfıra bölme yapılamaz”, “kapanmamış parantez var” gibi uyarılar bu yüzden vardır. Yanlış yazılmış bir işleme uydurma sonuç vermek, hiç sonuç vermemekten kötüdür.

2. İşlem nasıl yazılır: virgül, nokta ve işaretler

Türkçe yazımda ondalık ayırıcı virgüldür, binlik ayırıcı ise noktadır. Yani 3,5 üç buçuk demektir; 1.250 ise bin iki yüz elli. Bu araç ikisini de bu kurala göre okur, tahmin yürütmez. Türkçe yazım kuralları için Türk Dil Kurumu kaynak alınmıştır; ondalık işaretinin ülkeye göre nokta ya da virgül olabileceği, Uluslararası Ölçüler ve Tartılar Bürosu’nun SI broşüründe de belirtilir.

Çarpma için *, x ve ×; bölme için /, : ve ÷ işaretlerinin hepsi kabul edilir. Boşluk koymanız gerekmez, koyarsanız da sorun olmaz. Tanınmayan bir karakter yazarsanız araç sessizce atmaz, uyarır.

3. İşlem önceliği: neden 2 + 3 × 4 = 14?

Matematikte işlemlerin bir sırası vardır ve bu sıra soldan sağa değildir. Önce parantez içi, sonra üs ve karekök, sonra çarpma ile bölme, en son toplama ile çıkarma yapılır. Bu yüzden 2 + 3 × 4 işlemi 14 eder, 20 değil. Market fişindeki gibi soldan sağa hesaplayan basit cihazlar 20 verir; bu araç vermez.

1. Parantez: (2 + 3) * 4 → 20
2. Üs ve karekök: 2 * 3^2 → 18
3. Çarpma ve bölme: soldan sağa, 100 / 5 / 2 → 10
4. Toplama ve çıkarma: soldan sağa, 10 - 3 - 2 → 5

Sıralamayı kendiniz belirlemek istiyorsanız parantez kullanın. Parantez, hesap makinesinde niyetinizi açıkça yazmanın en güvenli yoludur. Tarih ve süre hesaplarında da benzer bir sıra sorunu çıkar; iki tarih arasındaki farkı doğru bulmak için gün hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

4. Yüzde tuşu tam olarak ne yapar?

Hesap makinelerinde yüzde tuşu, insanların günlük konuşmadaki beklentisine göre davranır ve bu davranış işleme göre değişir. Aracın kuralı şudur ve gizli tutulmaz:

Bu kural sayesinde zam, indirim ve vergi hesapları tek satırda yapılabilir. Bir ürüne %20 katma değer vergisi eklemek için 1.250 + 20% yazmanız yeterli: vergi 250 lira, toplam 1.500 lira çıkar. Fatura düzeyinde ayrıntı, vergiyi tutardan ayırma ve farklı oranların karşılaştırması için KDV hesaplama sayfası daha uygundur. Yalnızca artış ve azalış oranıyla ilgileniyorsanız yüzde hesaplama aracına bakın.

İndirimde de aynı mantık işler: 450 liralık bir üründe %25 indirim için 450 - 25% yazarsınız, sonuç 337,5 lira olur.

5. Karekök, üs ve parantez

Karekök için √ tuşunu kullanın; sayıyı ya da parantezli bir işlemi kökün içine alabilirsiniz. √(9+16) işlemi önce parantezi hesaplar, sonra kökünü alır ve 5 verir. Üs almak için ^ işaretini kullanın: 2^10 sonucu 1.024’tür.

• Üs sağdan birleşir: 2^3^2 işlemi 2⁹ yani 512 eder, 64 değil.
• Kesirli üs kök demektir: 9^0,5 işlemi 3 verir, çünkü 0,5 üssü karekök demektir.
• Negatif sayının karekökü alınmaz: araç bunu gerçek sayı olarak hesaplamaz, hata verir.

Faiz ve birikim hesaplarında üs sık kullanılır; bileşik faizin formülü doğrudan üsse dayanır. Bunu elle yazmak yerine faiz hesaplama aracını kullanabilir, vadeli hesap getirisi için mevduat faizi hesaplama sayfasına geçebilirsiniz.

6. Neden bazı hesap makineleri 0,1 + 0,2 = 0,3 demez?

Bilgisayarlar ondalık sayıları ikili tabanda saklar ve 0,1 gibi bazı sayılar bu tabanda tam karşılık bulmaz. Bu yüzden pek çok programda 0,1 + 0,2 işleminin sonucu 0.30000000000000004 gibi görünür. Bu bir arıza değil, ondalık sayıların ikili gösteriminin doğal sonucudur; hesap makineleri sonucu anlamlı basamağa yuvarlayarak bunu gizler.

Bu araç da aynısını yapar: ara işlemleri tam duyarlıkla yürütür, yalnız gösterilen sonucu 12 anlamlı basamağa yuvarlar. Böylece 0,1 + 0,2 işlemi 0,3 verir. Para hesaplarında kuruş düzeyinde kesinlik gerekiyorsa, o işe özel araçları kullanmak daha güvenlidir: taksit tablosu için kredi hesaplama, konut alımında konut kredisi hesaplama sayfaları yuvarlamayı kendi kurallarına göre yapar.

7. Günlük hayatta en çok yapılan hesaplar

Hesap makinesi genel amaçlıdır: her işi yapar ama hiçbirinin kurallarını bilmez. Aşağıdaki işlerde sonucun doğru olması için o konunun mevzuatı, tarifesi ya da formülü gerekir; bunları genel bir hesap makinesine yazmak yerine ilgili araca bırakmak daha doğrudur.

Aracın kendisi 92 otomatik testle denetleniyor: 64 test hesaplama motorunu (işlem önceliği, yüzde davranışı, hatalı girdi reddi), 28 test ise ekrandaki davranışı (tuş takımı, hata mesajları, geçmiş listesi) sınıyor. Yanlış yazılmış bir işlemin sessizce sonuç üretmediğinden bu yüzden emin olabilirsiniz.

8. Sık sorulan sorular

Ondalık sayıyı nokta ile yazarsam ne olur?

Nokta binlik ayırıcı sayılır. 1.5 yazarsanız araç bunu on beş olarak okur, bir buçuk olarak değil. Türkçe yazımda kural budur ve araç tahmin yürütmemek için bu kurala uyar. Bir buçuk yazmak için 1,5 kullanın.

Yazdığım işlem sunucuya gönderiliyor mu?

Hayır. Hesap tamamen tarayıcınızın içinde yapılır, yazdığınız işlem sorgu.co’ya ya da başka bir yere iletilmez. Sayfayı kapattığınızda işlem geçmişiniz de silinir; hiçbir yerde saklanmaz.

Neden 2 + 3 × 4 işlemi 20 değil de 14 veriyor?

Çünkü çarpma, toplamadan önce yapılır. Soldan sağa hesaplayan basit cihazlar 20 verir ama matematiksel olarak doğru sonuç 14’tür. Toplamanın önce yapılmasını istiyorsanız parantez kullanın: (2 + 3) * 4.

Yüzde tuşu neden bazen oran, bazen tutar veriyor?

Yanındaki işleme göre davranıyor. Toplama ve çıkarmada soldaki sayının yüzdesi kadar bir tutar ekler ya da düşer; çarpma ve bölmede ise doğrudan oran olarak kullanılır. Dördüncü bölümdeki tablo bu davranışı örnekle gösteriyor.

Sonuç çok uzun bir sayı çıkarsa ne oluyor?

Çok büyük ve çok küçük sayılarda binlik ayırıcı okunaksız hâle geldiği için araç bilimsel gösterime geçer. Sonuç sayı olarak gösterilemeyecek kadar büyükse hesap yapılmaz, uyarı verilir.

İlgili Hesaplama Araçları

Bu araca benzer hesaplamalar için Matematik bölümüne, tüm listeyi görmek için hesaplama araçları sayfasına göz atabilirsiniz.

• Yüzde Hesaplama
• Döviz Çevirici
• Faiz Hesaplama