IP Adresim: IP Adresimi Öğren, IPv4 ve IPv6 Farkı

IP adresiniz aşağıdaki kutuda yazılıdır. Aynı kutuda adresin IPv4 mü IPv6 mı olduğunu, internet servis sağlayıcınıza ait ana makine adını, tarayıcınızı ve işletim sisteminizi de görürsünüz. Bu bilgilerin tamamı sizin tarayıcınızın her web sitesine gönderdiği bilgilerden okunur; hiçbiri kaydedilmez.

İçindekiler

• IP adresi nedir?
• IPv4 ve IPv6 farkı
• Neden burada 192.168.1.x görmüyorum?
• IP adresi konumumu gösterir mi?
• IP adresim değişir mi?
• Ana makine adı (ters DNS) ne anlatır?
• IP adresimden kim ne öğrenebilir?
• IP adresi gizlenebilir mi?
• Bu araç ne yapmaz
• İlgili araçlar
• Kaynaklar
• Sık sorulan sorular

1. IP adresi nedir?

İnternete bağlı her cihazın, kendisine gönderilen verinin yolunu bulabilmesi için bir adresi olmak zorundadır. Bu adrese IP adresi denir. Mantığı posta adresine benzer: bir siteye istek gönderdiğinizde, sitenin yanıtı geri gelirken sizi bu adresten bulur. Adres olmadan istek gider, yanıt dönemez.

Adresi taşıyan şey isteğinizin kendisidir. Yani bu sayfayı açtığınızda sorgu.co sunucusuna “bu isteği şu adresten gönderiyorum” bilgisi zaten ulaşmıştır. Araç size özel bir şey keşfetmez, yalnızca sunucunun elinde olan bu adresi ekrana yazar.

Bir noktayı baştan söylemek gerekir: adres cihazınıza değil, bağlantınıza aittir. Evinizdeki telefon, bilgisayar ve televizyon aynı Wi-Fi ağındaysa üçü de dış dünyaya aynı IP adresiyle görünür. Bu sayfayı telefonunuzun mobil verisiyle açtığınızda göreceğiniz adres ise farklı olacaktır, çünkü bağlantı başkadır.

2. IPv4 ve IPv6 farkı

Kutudaki adres iki biçimden birinde olur:

• IPv4: noktayla ayrılmış dört sayı, her biri 0 ile 255 arasında. Örneğin 85.104.12.7. Toplam adres sayısı yaklaşık 4,3 milyardır.
• IPv6: iki nokta üst üste ile ayrılmış onaltılık gruplar. Örneğin 2a02:ff0:1a2b:0:9c4d:1:2:3. Adres alanı karşılaştırılamayacak kadar geniştir.

IPv6 keyfi bir yenilik değil, zorunluluktan doğdu: dünyadaki internete bağlı cihaz sayısı 4,3 milyar IPv4 adresini çoktan aştı. Türkiye’de birçok sağlayıcı hâlâ ağırlıklı olarak IPv4 kullandığı için çoğu kullanıcı bu sayfada IPv4 görür. Mobil veride IPv6 görme olasılığınız daha yüksektir.

İkisi aynı anda da bulunabilir. Cihazınız her iki protokolü destekliyorsa bir siteye hangisiyle bağlandığınız sitenin desteğine göre değişir; bu sayfada gördüğünüz, bu isteği gönderirken kullandığınız adrestir.

3. Neden burada 192.168.1.x görmüyorum?

En sık karışan konu budur. Bilgisayarınızın ağ ayarlarında 192.168.1.24 gibi bir adres görürken bu sayfada tamamen farklı bir adres çıkar. İkisi de doğrudur, çünkü iki farklı adres vardır:

• Yerel (özel) IP: modeminizin ev ağı içinde cihazlarınıza dağıttığı adres. 192.168.x.x, 10.x.x.x ve 172.16–31.x.x blokları bu iş için ayrılmıştır ve internette yönlendirilemez. Aynı adres milyonlarca evde aynı anda kullanılır.
• Genel IP: modeminizin internete çıkarken kullandığı, servis sağlayıcınızın verdiği adres. Bu sayfada gördüğünüz budur.

Modem ikisi arasında çeviri yapar. Yerel IP adresinizi bu sayfa göremez ve gösterdiğini iddia eden bir araca da güvenmemek gerekir: o bilgi sunucuya hiç ulaşmaz.

Bunun bir istisnası vardır. Bazı sağlayıcılar abonelerini taşıyıcı sınıfı adres çevirisi arkasına koyar; o durumda yüzlerce abone tek genel IP adresini paylaşır. Böyle bir bağlantıda gördüğünüz adres yalnız size ait değildir.

4. IP adresi konumumu gösterir mi?

Hayır, adresin içinde konum bilgisi yoktur. IP adresi bir koordinat değil, bir yönlendirme etiketidir. Bazı siteler IP adresinden şehir tahmini yapar; bu tahmin, adres bloklarının hangi sağlayıcıya tahsis edildiğini gösteren ticari veritabanlarından gelir ve sık sık yanılır. Sağlayıcının sizi çıkardığı ağ noktası başka bir şehirde olabilir, blok yeniden tahsis edilmiş olabilir, mobil veride adres bambaşka bir ile ait görünebilir.

Bu araç bilerek şehir veya konum göstermiyor. Sebebi açık: elimizde doğruluğu doğrulanmış bir konum veritabanı yok ve yanlış şehri doğru gibi göstermek kullanıcıyı yanıltmaktır. Yanlış bir tahmin görmektense hiç görmemek daha yararlıdır.

Konumunuz gerçekten gerekiyorsa tarayıcınızın konum izni bunu çok daha doğru verir, ama o izni siz açıkça vermeden kimse alamaz.

5. IP adresim değişir mi?

Bireysel aboneliklerin çoğunda adres dinamiktir: modemi kapatıp açtığınızda, bağlantı koptuğunda ya da sağlayıcı kiralama süresini yenilediğinde yeni bir adres alırsınız. Bu yüzden bir gün önce not ettiğiniz adres bugün geçerli olmayabilir.

Statik IP genellikle ek ücretli bir kurumsal hizmettir; sunucu barındırmak, kamera sistemine dışarıdan erişmek ya da bir sisteme adres tabanlı yetki tanımlamak gibi ihtiyaçlarda kullanılır.

Adresinizin dinamik olup olmadığını anlamanın pratik yolu: modeminizi bir dakika kapatıp açtıktan sonra bu sayfayı yenilemek. Adres değiştiyse dinamiktir.

6. Ana makine adı (ters DNS) ne anlatır?

Tablodaki ana makine adı satırı, IP adresinizin ters DNS kaydını gösterir. Bu kayıt sağlayıcı tarafından tanımlanır ve genellikle sağlayıcının alan adını içerir; örneğin içinde ttnet, superonline ya da vodafone geçen bir ad görebilirsiniz. Bazı adreslerde kayıt hiç tanımlı değildir, o zaman satır “kayıt yok” yazar.

Bu ad size dair kişisel bir bilgi taşımaz. Çoğu zaman sağlayıcının o bloğu nasıl adlandırdığını ve bağlantı tipine dair bir ipucunu (ör. mobil ya da sabit hat) verir. Kayıt sağlayıcının elindedir, siz değiştiremezsiniz.

7. IP adresimden kim ne öğrenebilir?

Bağlandığınız her site adresinizi görür, çünkü yanıtı göndermek için görmek zorundadır. Bunun ötesinde bir sitenin adresinizden çıkarabileceği şeyler sınırlıdır: hangi sağlayıcıyı kullandığınız ve kaba bir bölge tahmini. Adınız, adresiniz, telefon numaranız IP adresinde yazılı değildir.

Adresin hangi aboneye ait olduğunu yalnızca servis sağlayıcı bilir. Bu eşleştirme abonelik kaydıdır ve sağlayıcı bunu ancak yetkili mercilerin usulüne uygun talebiyle açıklar. Yani “IP adresimi gören biri evimi bulur” korkusu yerinde değildir; ama IP adresi bir soruşturmada bağlantıyı abonelik kaydına kadar izlenebilir kılar.

8. IP adresi gizlenebilir mi?

Tam anlamıyla gizlenemez, değiştirilebilir. Bir VPN ya da vekil sunucu kullandığınızda siteye görünen adres artık sizin sağlayıcınızın verdiği adres değil, aracı sunucunun adresidir. Bu durumda bu sayfada da o adresi görürsünüz; aracın yanlış çalıştığı anlamına gelmez, gerçekten de siteye o adresle ulaşıyorsunuzdur.

Bu bir görünmezlik değildir: trafiğiniz artık aracı hizmeti işleten tarafın üzerinden geçer, yani güven bir yerden başka bir yere taşınmış olur. Kurumsal ağlarda ve bazı üniversitelerde de benzer bir durum vardır, çıkış adresi kurumun adresidir.

9. Bu araç ne yapmaz

• Şehir, ilçe ya da adres göstermez. Doğrulanmış bir konum veritabanı olmadan yapılan tahmin yanıltıcı olur.
• Yerel ağ adresinizi göstermez. O bilgi sunucuya hiç ulaşmaz; ulaştığını söyleyen araç doğru söylemiyordur.
• Başkasının IP adresini bulmaz. Yalnız isteği gönderen tarafın adresini yazar.
• Adresinizi kaydetmez. Sonuç yalnız size döner, bir kütüğe ya da veritabanına yazılmaz.
• Vekil sunucu başlıklarına güvenmez. Bir tarayıcı ya da betik istek başlığına sahte adres yazabilir; bu araç yalnız bağlantının kendisinden okunan adresi gösterdiği için uydurma bir adres kutuya giremez.

10. İlgili araçlar

• Adres Kodu Sorgulama — fiziksel adresinizin resmî kodunu öğrenmek için.
• Parsel Sorgulama — ada ve parsel numarasıyla taşınmaz bilgisi.
• Kargo Takip — gönderi numarasıyla kargo sorgulama.

11. Kaynaklar

• RFC 1918 — Özel ağlar için ayrılmış IPv4 adres blokları (10.0.0.0/8, 172.16.0.0/12, 192.168.0.0/16 tanımları).
• RFC 4291 — IPv6 adresleme mimarisi (adres biçimi ve gösterim kuralları).

12. Sık sorulan sorular

IP adresim nedir, nasıl öğrenirim?

Bu sayfanın en üstündeki kutuda yazılıdır. Ayrıca bir şey yapmanız gerekmez: siteye bağlandığınız anda adres sunucuya ulaşır, araç onu ekrana yazar. Adres kutusunun altındaki Kopyala düğmesiyle panoya alabilirsiniz.

Neden ağ ayarlarımdaki adresle burada yazan adres farklı?

Çünkü iki ayrı adres var. Ağ ayarlarınızdaki 192.168.x.x gibi adres modeminizin ev ağı içinde verdiği yerel adrestir ve internette yönlendirilemez. Buradaki adres modeminizin internete çıkarken kullandığı genel adrestir.

IP adresim değiştirilebilir mi?

Bireysel bağlantıların çoğunda adres dinamiktir; modemi kapatıp açmak genellikle yeni bir adres verir. Kalıcı olarak aynı adresi kullanmak için sağlayıcıdan statik IP hizmeti almanız gerekir.

IP adresinden konumum tespit edilir mi?

Kesin konum tespit edilemez. IP adresi koordinat taşımaz; ticari veritabanlarıyla yapılan şehir tahminleri sık sık yanılır, özellikle mobil bağlantılarda. Bu araç bu yüzden konum göstermez.

IPv4 mü IPv6 mı kullanıyorum?

Tablodaki “Adres türü” satırı bunu söyler. Karar tahminle değil, adresin biçimi doğrulanarak verilir: dört sayılı biçim IPv4, onaltılık gruplu biçim IPv6’dır.

VPN açıkken neden farklı bir adres görüyorum?

Araç yanlış çalışmıyor. VPN açıkken siteye gerçekten VPN sunucusunun adresiyle ulaşıyorsunuz, araç da ulaşan adresi gösteriyor. VPN’i kapatıp sayfayı yenilerseniz sağlayıcınızın verdiği adres geri gelir.

Bu sayfa IP adresimi kaydediyor mu?

Hayır. Adres yalnız size döndürülür, bir veritabanına ya da kütüğe yazılmaz. Sonuç kişiye özel olduğu için sayfa önbelleğe de alınmaz.

Ana makine adı satırı boş çıktı, sorun mu var?

Sorun yok. Ters DNS kaydı tanımlamak sağlayıcının tercihine bağlıdır; birçok adres bloğunda kayıt hiç tanımlanmamıştır. Kayıt yoksa araç uydurma bir ad yazmak yerine “kayıt yok” der.