Takdir teşekkür hesaplama, karnenizdeki dönem puanlarını haftalık ders saatleriyle ağırlıklandırıp çıkan ortalamayı Millî Eğitim Bakanlığı yönetmeliklerindeki eşiklerle karşılaştırmak demektir. Aşağıdaki araç bu işi yapar: derslerinizi girersiniz, ağırlıklı ortalamanızı hesaplar ve takdir belgesi mi, teşekkür belgesi mi çıktığını, çıkmıyorsa neden çıkmadığını gösterir.
İçindekiler
- 1. Takdir ve teşekkür belgesi nedir?
- 2. Ortaokulda ölçüt
- 3. Lisede ölçüt
- 4. Ağırlıklı ortalama nasıl hesaplanır?
- 5. Ortalama yetse bile belgeyi kesen durumlar
- 6. İlkokulda neden belge yok?
- 7. 2023 değişikliği: eski rakamlar neden yanlış?
- 8. Aracın kapsamı ve sınırları
- 9. Sık sorulan sorular
- 10. Diğer hesaplama araçları
1. Takdir ve teşekkür belgesi nedir?
Takdir ve teşekkür belgeleri, derslerindeki başarısıyla öne çıkan öğrencilere dönem sonunda verilen ödüllerdir. İkisi arasındaki fark eşiktir: ağırlıklı ortalaması 70,00 ile 84,99 arasında olan öğrenci teşekkür, 85,00 ve üzerinde olan öğrenci takdir belgesi alır. Bir öğrenci aynı dönemde ikisini birden almaz.
Eşikler ortaokulda da lisede de aynıdır. Farkı yaratan, ortalamanın yanında aranan ek şartlardır; bu yüzden aynı ortalamaya sahip iki öğrenciden biri belge alırken diğeri alamayabilir.
Lisede ayrıca üstün başarı belgesi vardır: ortaöğrenim süresince en az üç öğretim yılının bütün dönemlerinde takdir belgesi alan öğrenciye verilir. Bu belge tek bir dönemin ortalamasıyla hesaplanamadığı için araç kapsamına alınmamıştır.
2. Ortaokulda ölçüt
Ortaokullar ve imam-hatip ortaokulları için ölçüt, Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 53. maddesinde yazılıdır. Öğrencinin belge alabilmesi için üç şartın birlikte tutması gerekir:
- Türkçe dersinden en az 70,00 puan almış olmak,
- Diğer derslerin her birinden en az 50,00 puan almış olmak,
- Tüm derslerin dönem ağırlıklı puan ortalamasının 70,00 ve üzerinde olması.
Dikkat edilmesi gereken nokta, Türkçe dersinin diğer derslerden ayrı ve daha yüksek bir alt sınıra bağlanmış olmasıdır. Türkçe’den 65 alan bir öğrenci, ortalaması 90 bile olsa belge alamaz. Ortaokulda davranış puanı şartı ise aranmaz.
3. Lisede ölçüt
Liseler için ölçüt, Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 160. maddesindedir. Burada aranan şartlar şunlardır:
- Tüm derslerden başarılı olmak — puan-derece çizelgesinde 0-49,99 aralığı “Geçmez” sayıldığı için pratikte her dersten en az 50 gerekir,
- Dönem puanlarının ağırlıklı ortalamasının 70,00’ten aşağı olmaması,
- Davranış puanının 100 olması.
Lisede Türkçe için ortaokuldaki gibi ayrı bir alt sınır yoktur; Türk Dili ve Edebiyatı da diğer dersler gibi 50 eşiğine tabidir. Buna karşılık davranış puanı şartı serttir: 99 puan bile belgeyi keser. Belgeyi okul öğrenci ödül ve disiplin kurulu verir.
4. Ağırlıklı ortalama nasıl hesaplanır?
Yönetmelik düz ortalama değil ağırlıklı ortalama ister. Bir dersin ağırlığı, o dersin haftalık ders saati sayısına eşittir. Hesap üç adımda yürür:
- Her dersin dönem puanı, o dersin haftalık ders saatiyle çarpılır. Çıkan sayı o dersin ağırlıklı puanıdır.
- Bütün derslerin ağırlıklı puanları toplanır.
- Toplam, haftalık ders saatlerinin toplamına bölünür. Bölme işlemi virgülden sonra dört basamak yürütülür.
Sonuç şu demeye gelir: haftada 6 saat okutulan bir dersin puanı, haftada 1 saat okutulan bir dersin puanından altı kat fazla etkilidir. Aşağıdaki örnek öğrencinin karnesi bunu somutlaştırıyor. Tablodaki haftalık saatler bu örnek için seçilmiş temsilî değerlerdir; kendi saatlerinizi karnenizden almanız gerekir.
| Ders | Dönem puanı | Haftalık saat | Ağırlıklı puan |
|---|---|---|---|
| Türkçe | 88 | 5 | 440 |
| Matematik | 68 | 5 | 340 |
| Fen Bilimleri | 90 | 4 | 360 |
| T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük | 95 | 2 | 190 |
| İngilizce | 74 | 4 | 296 |
| Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi | 94 | 2 | 188 |
| Görsel Sanatlar | 98 | 1 | 98 |
| Beden Eğitimi ve Spor | 97 | 2 | 194 |
| Toplam | — | 25 | 2.106 |
Ağırlıklı ortalama: 2.106 ÷ 25 = 84,24. Aynı puanların düz ortalaması ise 88 olurdu. Arada 3,76 puanlık fark var ve fark öğrencinin aleyhine: haftalık saati yüksek olan Matematik ile İngilizce’de puanı düşük, saati düşük olan Görsel Sanatlar ile Beden Eğitimi’nde yüksek. Karnesine bakıp “ortalamam 88” diyen bir öğrenci, yönetmeliğin baktığı sayının 84,24 olduğunu görmez. Bu öğrenci için sonuç: teşekkür belgesi.
Ağırlığın gücünü görmek için iki küçük değişiklik yeter. Aynı öğrencinin Türkçe puanı 88 yerine 72, Görsel Sanatlar puanı 98 yerine 100 olsaydı ağırlıklı ortalama 81,12’e inerdi. Haftada 5 saatlik dersten kaybedilen 16 puan, haftada 1 saatlik dersten kazanılan 2 puanla telafi edilmiyor. Düz ortalamada bu iki değişikliğin toplam etkisi çok daha küçük görünürdü.
Ortalama hesabının mantığı, sitedeki diğer oransal araçlarla aynı: bir sayının başka bir sayı içindeki payını bulmak için yüzde hesaplama aracını, iki tarih arasındaki dönem uzunluğunu bulmak için gün hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Takdire kaç puan kaldığını da aynı formülden çıkarabilirsiniz. Örnek öğrencinin ağırlıklı ortalaması 84,24; 85,00 eşiğine 0,76 puan var. Bu, toplam ağırlıklı puanda 19 puanlık artış demek. Haftada 5 saat okutulan Türkçe dersinden tek başına yetişmek isteseydi, o dersin puanını 91,8 yapması gerekirdi. Araç bu hesabı girdiğiniz her ders için ayrı ayrı yapar ve ulaşılamayan seçenekleri gizler.
5. Ortalama yetse bile belgeyi kesen durumlar
En sık yaşanan hayal kırıklığı, ortalamanın tuttuğu ama belgenin çıkmadığı durumdur. Üç sebebi vardır.
Alt sınırın altındaki tek bir ders
Örnek öğrencinin Türkçe puanı 88 yerine 66 olsaydı ağırlıklı ortalaması 79,84 çıkardı — teşekkür bandının içinde. Yine de sonuç belge yok (şart tutmuyor) olurdu, çünkü ortaokulda Türkçe’nin alt sınırı 70,00’dir. Aynı öğrenci 14 Ekim 2023 öncesindeki kurala göre değerlendirilseydi Türkçe alt sınırı 55 olduğu için bu şarta takılmayacaktı.
Davranış puanının 100’ün altında olması
Aşağıdaki lise örneğinde ağırlıklı ortalama 88,3225 ve sonuç takdir belgesi. Aynı öğrencinin davranış puanı 100 yerine 95 olsaydı belge çıkmayacaktı; ortalamanın hiçbir etkisi olmazdı.
| Ders | Dönem puanı | Haftalık saat | Ağırlıklı puan |
|---|---|---|---|
| Türk Dili ve Edebiyatı | 92 | 5 | 460 |
| Matematik | 88 | 6 | 528 |
| Fizik | 84 | 4 | 336 |
| Kimya | 86 | 4 | 344 |
| Biyoloji | 90 | 4 | 360 |
| Tarih | 95 | 2 | 190 |
| İngilizce | 81 | 4 | 324 |
| Beden Eğitimi ve Spor | 98 | 2 | 196 |
| Toplam | — | 31 | 2.738 |
Disiplin yaptırımı
Kınama veya okul değiştirme yaptırımlarından birini alan öğrenciye, o eğitim ve öğretim yılı içinde teşekkür ve takdir belgesi verilmez. Bu kural ortaokul yönetmeliğinde açıkça yazılıdır; lisede ise aynı sonuç davranış puanı şartı üzerinden doğar.
Araç bu üç durumu ayrı ayrı kontrol eder ve hangisinin devreye girdiğini adıyla söyler. Sonuç ekranında “belge yok” yazıp geçmez; kesen şartı ve o şartın sayısal karşılığını gösterir. Aynı yaklaşımı kıdem tazminatı hesaplama aracında da izliyoruz: hesabı bozan şart varsa gizlenmez, yazılır.
6. İlkokulda neden belge yok?
İlkokul öğrencileri takdir ve teşekkür belgesi almaz. Yönetmeliğin ödül maddesi yalnız ortaokulları ve imam-hatip ortaokullarını kapsar. Bunun sebebi basittir: ilkokulda başarı puanla ölçülmez. Öğrencilerin başarısı gelişim düzeyleri dikkate alınarak gözlem formları ve katılım değerlendirmeleriyle takip edilir, karnede “çok iyi”, “iyi”, “yeterli” ve “geliştirilmeli” ifadeleriyle gösterilir. 2024-2025 öğretim yılından itibaren birinci sınıflardan başlayarak kademeli olarak Gelişim Raporu verilmekte, bu sınıflarda ayrıca karne düzenlenmemektedir.
Puan olmayınca hesaplanacak bir ağırlıklı ortalama da olmaz. Araçta “İlkokul” seçildiğinde bu yüzden hesap yapılmaz; durum açıklanır. Sayı üretmediğimiz yerde sayı uydurmuyoruz — MTV hesaplama aracının merkezî açık veri olmadığı için kasko indirimini hesaba katmaması da aynı ilkenin sonucudur.
7. 2023 değişikliği: eski rakamlar neden yanlış?
Bu konuda internette dolaşan bilgilerin önemli bir kısmı güncel değil. İki ayrı değişiklik, iki ayrı yanlışa yol açıyor.
Ortaokul eşikleri değişti. 14 Ekim 2023 tarihli ve 32339 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle Türkçe dersinin alt sınırı 55,00’ten 70,00’e, diğer derslerin alt sınırı 45,00’ten 50,00’ye, teşekkür bandının alt ucu ise 75,00’ten 70,00’e taşındı. Eski rakamları esas alan bir hesap, bugün belge alamayacak bir öğrenciye “alırsın” diyebilir.
Lisedeki devamsızlık şartı kalktı. Madde 160’ta yer alan “özürsüz devamsızlık süresi 5 günü geçmeyen” ibaresi, 8 Eylül 2023 tarihli ve 32303 sayılı Resmî Gazete değişikliğiyle yürürlükten kaldırıldı. Hâlâ bu şartı yazan kaynaklar güncel değildir; araç devamsızlık sormaz.
Yönetmeliklerin güncel metinlerini doğrudan Bakanlık kaynaklarından okuyabilirsiniz: Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği (Talim ve Terbiye Kurulu nüshası) ve Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği (İlköğretim Genel Müdürlüğü nüshası). Bu sayfadaki bütün eşikler bu iki metinden okunmuştur.
8. Aracın kapsamı ve sınırları
Araç bir ön hesaptır; belgeyi lisede okul öğrenci ödül ve disiplin kurulu, ortaokulda okul yönetimi verir. Esas alınan veri e-Okul’daki dönem puanlarıdır. Aşağıdaki noktalar kapsam dışındadır:
- Haftalık ders saatleri: Sınıf düzeyine ve okul türüne göre değiştiği için araç bunları uydurmaz, sizden ister. Karnenizde ve e-Okul puan çizelgenizde yazılıdır.
- Üstün başarı belgesi: En az üç öğretim yılının bütün dönemlerinde takdir belgesi almayı gerektirir; tek dönemin ortalamasından çıkarılamaz.
- Onur belgesi: Puan şartına bağlı değildir, onur kurulunun görüşüyle verilir. Hesaplanabilir bir ölçütü yoktur.
- Dönem puanının kendisi: Araç sınav, proje ve katılım puanlarından dönem puanını üretmez; karnenizdeki dönem puanını girmenizi bekler.
- Sınıf geçme: Belge ölçütü ile sınıf geçme ölçütü ayrı konulardır; bu araç sınıf geçip geçmediğinizi söylemez.
Ölçemediğimiz şeyi hesaplamıyoruz. Sitedeki diğer araçlarda da aynı çizgiyi tutuyoruz: kalori hesaplama aracı tıbbi tavsiye vermez, parsel sorgulama aracı ise resmî uçtan gelmeyen bilgiyi ekrana yazmaz.
9. Sık sorulan sorular
Takdir belgesi kaç puanla alınır?
Ağırlıklı ortalamanız 85,00 ve üzeri olduğunda takdir belgesi alırsınız. Bu eşik ortaokulda da lisede de aynıdır. Ancak yalnız ortalama yetmez: ortaokulda Türkçe dersinin 70,00’in, diğer derslerin her birinin 50,00’in altına düşmemesi; lisede tüm derslerden başarılı olunması ve davranış puanının 100 olması gerekir.
Teşekkür belgesi kaç puanla alınır?
Ağırlıklı ortalaması 70,00 ile 84,99 arasında olan öğrenci teşekkür belgesi alır. 85,00’e ulaşan öğrenci teşekkür değil takdir belgesi alır; iki belge birlikte verilmez.
Ortaokulda teşekkür sınırı 75 değil miydi?
Eskiden öyleydi, artık değil. 14 Ekim 2023 tarihli ve 32339 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle ortaokul ölçütleri güncellendi: teşekkür bandının alt ucu 75,00’ten 70,00’e, Türkçe dersinin alt sınırı 55,00’ten 70,00’e, diğer derslerin alt sınırı ise 45,00’ten 50,00’ye taşındı. İnternetteki pek çok sayfa hâlâ eski rakamları yazıyor; bu araç yürürlükteki metni uygular.
İlkokulda takdir ve teşekkür belgesi var mı?
Hayır. Yönetmelik bu belgeleri yalnız ortaokullar ve imam-hatip ortaokulları için düzenler. İlkokulda başarı puanla ölçülmez; “çok iyi, iyi, yeterli, geliştirilmeli” ifadeleriyle değerlendirilir ve 2024-2025 öğretim yılından itibaren kademeli olarak Gelişim Raporu verilmeye başlanmıştır. Dolayısıyla ilkokul için hesaplanacak bir ortalama da yoktur.
Zayıf dersi olan öğrenci belge alabilir mi?
Alamaz. Ortaokulda diğer derslerin her birinden en az 50,00, Türkçe dersinden en az 70,00 puan şarttır; lisede ise tüm derslerden başarılı olmak gerekir ve 0-49,99 aralığı puan-derece çizelgesinde “Geçmez” sayılır. Alt sınırın altındaki tek bir ders, ortalama ne kadar yüksek olursa olsun belgeyi keser.
Devamsızlık takdir belgesini engeller mi?
Lisede artık engellemez. Madde 160’taki “özürsüz devamsızlık süresi 5 günü geçmeyen” ibaresi 8 Eylül 2023 tarihli ve 32303 sayılı Resmî Gazete değişikliğiyle yürürlükten kaldırıldı. Bu yüzden araç devamsızlık sormaz. Devamsızlığın sınıf geçmeye etkisi ise ayrı bir konudur ve sürmektedir.
Davranış puanı düşükse ne olur?
Lisede belge için davranış puanının 100 olması şarttır; 99 bile yeterli değildir. Ortaokulda ise ödül maddesinde davranış puanı şartı aranmaz, ancak kınama veya okul değiştirme yaptırımı alan öğrenciye o öğretim yılı içinde teşekkür ve takdir belgesi verilmez.
Haftalık ders saatini bilmiyorum, yine de hesaplayabilir miyim?
Evet, ama sonuç resmî hesap olmaz. Araçtaki “düz ortalama” kutusunu işaretlerseniz tüm dersler 1 saat sayılır ve basit aritmetik ortalama alınır. Yönetmelik ağırlıklı ortalama istediği için iki sonuç birbirinden farklı çıkabilir. Haftalık ders saatleri karnenizde ve e-Okul puan çizelgenizde yazılıdır; doğru sonuç için oradan bakmanız gerekir.
10. Diğer hesaplama araçları
sorgu.co’daki araçların tamamına Hesaplama Araçları kategorisinden ulaşabilirsiniz. Sık kullanılanlar: yaş hesaplama, KDV hesaplama, maaş hesaplama ve faiz hesaplama. Firma ve işyeri sorgulaması için ana sayfadaki arama aracını kullanabilirsiniz.
İlgili Hesaplama Araçları
Bu araca benzer hesaplamalar için Eğitim bölümüne, tüm listeyi görmek için hesaplama araçları sayfasına göz atabilirsiniz.