DNS sorgulama aracı, yazdığınız alan adının DNS kayıtlarını anında gösterir. Araç A, AAAA, CNAME, MX, NS, TXT, SOA ve CAA kayıtlarını TTL süreleriyle birlikte gösterir. Sorgu sunucumuzun çözümleyicisinden yapılır; üçüncü bir servise gönderilmez.
Örnek:
1. DNS nedir, kayıtlar ne işe yarar?
DNS (Domain Name System), insanların yazdığı alan adlarını bilgisayarların kullandığı adreslere çeviren sistemdir. Tarayıcınıza bir adres yazdığınızda önce DNS’e sorulur: “bu adın sunucusu hangi IP’de?” Cevap geldikten sonra bağlantı kurulur. E-postanın hangi sunucuya gideceği, sitenin hangi sertifika sağlayıcısını kullanacağı gibi bilgiler de aynı sistemde kayıt olarak tutulur.
| Kayıt | Ne işe yarar? | Örnek değer |
|---|---|---|
| A | Alan adının IPv4 adresi. Tarayıcı siteye bu adresle bağlanır. | 93.184.216.34 |
| AAAA | Alan adının IPv6 adresi. | 2606:2800:220:1:248:1893:25c8:1946 |
| CNAME | Takma ad: bu ad başka bir adın karşılığıdır. | sorgu.co |
| MX | E-posta sunucusu. Küçük öncelik sayısı önce denenir. | 10 mail.sorgu.co |
| NS | Alan adının yetkili isim sunucuları. | ns1.sorgu.co |
| TXT | Serbest metin kayıtları: SPF, DKIM, DMARC ve site doğrulama kodları burada durur. | v=spf1 +a +mx -all |
| SOA | Bölgenin yetki kaydı: ana isim sunucusu, sorumlu adresi ve seri numarası. | ns1.sorgu.co |
| CAA | Bu alan adı için hangi sertifika sağlayıcısının sertifika verebileceğini belirler. | 0 issue "letsencrypt.org" |
Yukarıdaki örnek değerler biçimi göstermek içindir; gerçek kayıtlar için aracı kullanın.
2. TTL ne demek?
TTL (Time To Live), bir kaydın önbellekte kaç saniye tutulacağını söyler. Bir kaydı değiştirdiğinizde dünyadaki çözümleyiciler eski değeri TTL süresi dolana kadar kullanmaya devam eder. Bu yüzden “DNS değişikliği yayılması” dediğimiz bekleme yaşanır.
| TTL (saniye) | Süre |
|---|---|
| 60 | 1 dakika |
| 300 | 5 dakika |
| 3600 | 1 saat |
| 14400 | 4 saat |
| 86400 | 1 gün |
| 172800 | 2 gün |
Taşınma öncesi ipucu: sunucu değiştirmeyi planlıyorsanız, değişiklikten birkaç gün önce TTL’i düşürün (örneğin 300 saniye). Böylece taşıma günü eski kayıt en fazla beş dakika yaşar. Taşıma bitince TTL’i eski değerine döndürebilirsiniz. Tabloda olmayan bir TTL değerini saate ya da güne çevirmek için birim çevirici aracını kullanabilirsiniz.
3. E-posta kayıtları: MX, SPF, DKIM, DMARC
E-postanın düzgün çalışması ve spam klasörüne düşmemesi dört kayda bağlıdır:
- MX — gelen postanın hangi sunucuya teslim edileceği. Birden çok MX kaydı varsa öncelik sayısı küçük olan önce denenir; büyük olanlar yedektir.
- SPF — bir TXT kaydıdır ve
v=spf1ile başlar. Alan adınız adına hangi sunucuların posta gönderebileceğini listeler. - DKIM — giden postaları imzalayan açık anahtar. Genellikle
secici._domainkey.alanadi.comgibi bir adda TXT kaydı olarak durur; seçici adını bilmeniz gerekir. - DMARC —
_dmarc.alanadi.comadresindeki TXT kaydıdır ve SPF/DKIM doğrulamasından geçmeyen postaya ne yapılacağını söyler (p=none,p=quarantine,p=reject).
DKIM ve DMARC kayıtlarını sorgulamak için alt alan adını tam yazın: araç _dmarc.sorgu.co gibi alt çizgiyle başlayan adları kabul eder.
4. www.site.com ile site.com aynı şey değildir
DNS açısından bunlar iki ayrı addır. Genellikle www adı, asıl adı gösteren bir CNAME kaydıyla tanımlanır. Bu yüzden araç yazdığınız www. önekini kırpmaz: ne sorduysanız onun kaydını gösterir. Sitenizin www’li hâli açılmıyorsa ilk bakılacak yer budur. Buna karşılık alan adlarında büyük-küçük harf ayrımı yoktur: Sorgu.CO ile sorgu.co aynı kayda çıkar; adresi bir metinde düzenli göstermek isterseniz büyük küçük harf çevirme aracından yararlanabilirsiniz.
Aynı ayrım sertifika için de geçerlidir: sertifika yalnız site.com adına alınmışsa www.site.com DNS’te doğru adrese gitse bile tarayıcı güvenlik uyarısı gösterebilir. Site adresinizi basılı materyalde paylaşacaksanız hangi hâlini kullandığınıza karar verin ve QR kod oluşturma aracına da aynı hâlini yazın; böylece karekodu okutan herkes tek ve çalışan adrese ulaşır.
5. “Kayıt bulunamadı” ne anlama gelir?
Hiç kayıt çıkmaması alan adının kayıtlı olmadığı anlamına gelmez. Muhtemel sebepler:
- Alan adı tescilli ama üzerinde hiç kayıt tanımlanmamış (yeni alınmış olabilir).
- Kayıtlar yalnız alt alan adlarında tanımlı; ana adda yok.
- Alan adının süresi dolmuş ve kayıtları kaldırılmış.
- Alan adı hiç tescil edilmemiş.
Bu ayrımı DNS söyleyemez, çünkü “kayıt yok” ile “ad yok” cevapları araca aynı şekilde ulaşır. Bu yüzden araç uydurma bir teşhis koymaz. Alan adının tescilli olup olmadığını, kimde olduğunu ve ne zaman biteceğini domain sorgulama sayfasından görebilirsiniz.
6. Sorgu nasıl yapılıyor?
- Sunucu tarafında. Tarayıcıların DNS’e doğrudan erişimi yoktur; sorgu sunucumuzun çözümleyicisinden yapılır ve sonuç size JSON olarak döner.
- Önbellek. Aynı ad için sonuç 5 dakika saklanır. Kaydınızı az önce değiştirdiyseniz hem bu önbellek hem de kaydın kendi TTL süresi yüzünden eski değeri görebilirsiniz.
- Türkçe harfli adresler. DNS yalnız ASCII taşır;
örnek.comgibi adresler punycode’a (xn--ile başlayan karşılığa) çevrilerek sorulur. Araç hangi karşılığın kullanıldığını da yazar. - Gizlilik. Sorguladığınız ad kaydedilmez, üçüncü bir servise gönderilmez.
Alan adının IP adresini öğrendikten sonra kendi adresinizi IP adresim sayfasından, alan adının tescil bilgilerini domain sorgulama aracından kontrol edebilirsiniz.
7. Sık karşılaşılan DNS sorunları nasıl teşhis edilir?
DNS sorunlarının çoğu, doğru kaydı doğru sırayla kontrol ettiğinizde birkaç dakikada ayrışır. Aşağıdaki sıra, en sık görülen üç şikâyet için bu sayfadaki aracı nasıl kullanacağınızı gösterir.
Site açılmıyor
- A ve AAAA kaydına bakın. Alan adı beklediğiniz sunucunun IP adresini mi gösteriyor? Barındırma firmanızın verdiği adresle karşılaştırın.
- NS kaydına bakın. Kayıtları değiştirdiğiniz panel, alan adının yetkili isim sunucusu değilse yaptığınız değişiklik hiç yayına çıkmaz. Bu, taşıma sonrası en sık atlanan adımdır.
- Sunucuya ulaşılıyor mu, kontrol edin. DNS doğru adresi gösteriyorsa sorun artık sunucu ya da bağlantı tarafındadır; ping testi ile bağlantınızın gecikmesini ölçebilir, IP adresim sayfasından kendi çıkış adresinizi görebilirsiniz.
E-posta gelmiyor ya da spama düşüyor
- MX kaydı var mı? Yoksa gelen posta teslim edilecek sunucuyu bulamaz.
- SPF kaydı tek mi? Bir alan adında
v=spf1ile başlayan birden fazla TXT kaydı olması, SPF denetiminin başarısız sayılmasına yol açar; gönderen sunucuları tek kayıtta birleştirin. - DMARC kaydı var mı?
_dmarcalt adını sorgulayın; kayıt yoksa alıcı sunucular sahte gönderimlere karşı alan adınız için bir kural göremez.
Sertifika alınamıyor
Alan adında CAA kaydı tanımlıysa yalnız orada adı geçen sertifika sağlayıcıları sertifika verebilir. Başka bir sağlayıcıdan sertifika almaya çalışıyorsanız CAA kaydına o sağlayıcıyı ekleyin ya da kaydı gözden geçirin. CAA hiç yoksa bu kısıtlama da yoktur.
Son olarak, DNS kayıtlarınızı yönettiğiniz alan adı hesabı bütün bu ayarların anahtarıdır: bu hesabı ele geçiren kişi sitenizi ve e-postanızı başka bir sunucuya yönlendirebilir. Hesabınız için şifre oluşturucu ile güçlü ve benzersiz bir şifre kullanın, iki adımlı doğrulamayı açın ve alan adının bitiş tarihini domain sorgulama ile zaman zaman kontrol edin.
8. Sık sorulan sorular
DNS kayıtlarını nasıl sorgularım?
Alan adını yukarıdaki kutuya yazıp sorgulayın. Araç A, AAAA, CNAME, MX, NS, TXT, SOA ve CAA kayıtlarını birlikte gösterir; isterseniz tek bir tür de seçebilirsiniz.
A kaydı ile CNAME kaydı arasındaki fark nedir?
A kaydı doğrudan bir IP adresi gösterir. CNAME ise "bu ad şu adın takma adıdır" der; çözümleyici hedef adı yeniden sorgular. Bir adda CNAME varsa aynı adda başka kayıt bulunmamalıdır.
MX kaydındaki öncelik sayısı ne işe yarar?
Küçük sayı önce denenir. Örneğin öncelik 10 olan sunucu birinci, 20 olan yedektir. Aynı önceliğe sahip kayıtlar arasında yük paylaşılır.
SPF, DKIM ve DMARC kaydımı nasıl görürüm?
SPF ve DMARC birer TXT kaydıdır: SPF için alan adını, DMARC için _dmarc.alanadi.com adresini sorgulayın. DKIM için seçici adını bilmeniz gerekir: secici._domainkey.alanadi.com biçiminde yazın.
TTL süresini düşürmek ne işe yarar?
TTL, kaydın önbellekte kalma süresidir. Sunucu taşımadan birkaç gün önce TTL'i düşürürseniz, taşıma günü eski kayıt kısa sürede geçersiz olur ve kesinti süresi kısalır.
DNS değişikliği ne kadar sürede yayılır?
Eski kaydın TTL süresi kadar sürebilir; bazı çözümleyiciler bunu aşabilir. TTL 86.400 saniyeyse (1 gün) bir günlük bekleme normaldir.
Hiç kayıt çıkmadı, alan adı boş mu?
Şart değil. Kayıtların silinmiş ya da yalnız alt alanlarda tanımlı olması da aynı sonucu verir. Tescil durumunu domain sorgulama aracından kontrol edin.
Sorguladığım alan adları kaydediliyor mu?
Hayır. Sorgu sunucuda yapılır, sonuç kısa süre önbellekte tutulur; sorgulanan adlar kayıt altına alınmaz ve üçüncü bir servise gönderilmez.
9. Kaynaklar
- RFC 1035 — Domain Names: Implementation and Specification (DNS kayıt türlerinin ve TTL alanının tanımlandığı temel belge)
- Vikipedi — DNS (Alan Adı Sistemi)
- IANA — Kök bölge ve üst düzey alan adları