Promil hesaplama, içilen alkolün kanda yaklaşık hangi düzeye çıktığını ve zamanla nasıl düştüğünü Widmark formülüyle tahmin etmektir. Aşağıdaki araç bu tahmini yapar ve sonucu 2918 sayılı Kanundaki sınırlarla karşılaştırır. Sonuç bir ölçüm değil, tahmindir; araç kullanma kararında kullanılamaz.
1. Promil hesaplama aracı nasıl kullanılır?
Araç yalnız sizin girdiğiniz bilgilerle çalışır; hiçbir bilgi kaydedilmez ve sunucuya gönderilmez. Tahmini almak için şu sırayı izleyin:
- Cinsiyeti seçin. Alkolün vücutta dağıldığı sıvı oranı kadın ve erkekte farklı kabul edildiği için bu seçim hesabın bir parçasıdır.
- Vücut ağırlığınızı kilogram olarak yazın. Aynı miktar alkol, daha hafif bir kişide daha yüksek bir düzeye çıkar.
- İçtiklerinizi girin. Bira, şarap, rakı ve viski/votka/cin için hazır bardak ölçüleri vardır; her birinden kaç tane içtiğinizi yazmanız yeterlidir.
- İlk yudumdan bu yana geçen süreyi saat olarak yazın. Saati tam hatırlamıyorsanız başlangıç ve şimdiki saat arasındaki farkı saat farkı hesaplama aracıyla bulabilirsiniz.
- Sonucu okuyun. Araç tahmini hızlı ve yavaş metabolizma için ayrı ayrı gösterir ve yasal sınırlarla karşılaştırır. İki değerden yüksek olanı esas almak daha temkinli bir okumadır.
Bu hesap bir alkolmetre ölçümünün yerini tutmaz ve direksiyona geçip geçmeme kararında kullanılamaz. Güvenli olan tek seçenek, alkol aldıysanız araç kullanmamaktır. Yolculuğu ertelemeniz gerekiyorsa gideceğiniz yolu mesafe hesaplama, yol masrafını yakıt tüketimi hesaplama ile önceden planlayabilirsiniz. Vücudunuzun günlük enerji ihtiyacını merak ediyorsanız bazal metabolizma hesaplama aracına bakabilirsiniz; bu değer alkolün düşüş hızını göstermez, ayrı bir ölçüdür.
Aynı akşam farklı içkiler içtiyseniz hepsini ayrı ayrı girin; araç her birinin saf alkol miktarını ayrı hesaplayıp toplar. Bardak ölçünüz hazır ölçülerden farklıysa sonucu yaklaşık kabul edin ve temkinli tarafta kalın. Ertesi sabah yola çıkacaksanız da aynı kural geçerlidir: vücuttaki alkolün ne zaman sıfırlandığını yalnız ölçüm kesin olarak gösterir.
2. Promil nasıl hesaplanır?
Hesap üç adımdır ve hiçbiri tahmin edilmez, hepsi girdiden gelir:
- Saf alkol miktarı (gram): içilen hacim (ml) × alkol derecesi ÷ 100 × 0,789. Buradaki 0,789 etanolün yoğunluğudur (g/ml).
- Tepe promil: saf alkol ÷ (r × vücut ağırlığı). r, alkolün dağıldığı vücut sıvısı oranıdır: erkekte 0,68, kadında 0,55 (Posey & Mozayani, Forensic Sci Med Pathol 2007;3(1):33-39 bu klasik değerleri verir ve kişisel saçılımını tartışır).
- Zamanla düşüş: tepe değerden, geçen her saat için β kadar düşülür. β kişiye göre kabaca 0,10-0,20 g/L/saattir; araç iki ucu birden gösterir.
Örnek: 80 kg bir erkek iki şişe bira (2 × 500 ml, %5) içtiğinde saf alkol 39,45 gramdır; tepe promil 39,45 ÷ (0,68 × 80) ≈ 0,73. İki saat sonra yavaş metabolizmada ≈ 0,53, hızlı metabolizmada ≈ 0,33 promil.
3. Yasal sınırlar: 0,50 · 0,21 · 0,20
| Kim | Sınır | Dayanak |
|---|---|---|
| Hususi otomobil sürücüsü | 0,50 promil | md. 48/5 |
| Hususi otomobil dışındaki araç sürücüsü (ticari taşıt, kamyon, otobüs, taksi…) | 0,21 promil (alt sınır) | md. 48/5 |
| Aday sürücü (belge alındıktan sonraki iki yıl) | 0,20 promil, araç cinsine bakılmaksızın | Ek md. 17/c |
| Kazaya sebebiyet hâlinde ceza hükümleri | hususi 0,50 · diğer 0,20 üzeri | md. 48/7 |
| Ayrıca TCK 179/3 uygulanan düzey | 1,00 promil üzeri | md. 48/6 |
Yaptırım da maddede yazılıdır: 0,50 promilin üzerinde 25.000 TL idari para cezası ve sürücü belgesinin altı ay geri alınması; beş yıl içinde ikinci ihlalde 50.000 TL ve iki yıl, üç ve üzeri ihlalde 150.000 TL ve beşer yıl. Kesilen cezayı ve puanı trafik cezası sorgulama rehberinden takip edebilirsiniz.
4. Bu sayı neden kesin değil?
Widmark formülü 1932’den beri kullanılan standart bir tahmin yöntemidir, ama tahmindir. Sonucu belirgin biçimde kaydıran etkenler:
- Emilim: aç karna içilen alkol daha hızlı ve daha yüksek tepe yapar; tok karın tepeyi düşürür ve geciktirir.
- İçme süresi: formül içkinin tamamının emildiğini varsayar. Hâlâ içiliyorsa gerçek değer tahminin altında, emilim sürerken üstünde olabilir.
- Vücut bileşimi: r katsayısı ortalamadır; yağ/kas oranı kişiden kişiye değişir.
- İlaç, karaciğer durumu, yaş, kusma ve kadınlarda döngü evresi.
Bu yüzden araç tek bir sayı yerine aralık verir ve her sonucun başına uyarı koyar. Denetimde geçerli olan tek şey kolluğun cihazla yaptığı ölçümdür.
5. Alkol ne kadar sürede düşer?
Vücut, alkolü saatte yaklaşık 0,10-0,20 promil hızıyla parçalar; bu hız sabittir ve dışarıdan hızlandırılamaz. Kahve, duş, spor, bol su ya da uyku ayıklık hissini değiştirebilir, promili değiştirmez. Aracın “sıfıra inmesi için kalan süre” satırı, en kötü senaryoyu (yavaş metabolizma) esas alır; erken kalkıp direksiyona geçenlerin en sık yanıldığı nokta budur.
6. İlgili hesaplamalar
- Trafik cezası sorgulama — plakaya ve sürücüye yazılan cezanın iki ayrı ekranı, %25 indirim ve ödeme süresi.
- MTV hesaplama — taşıtın yıllık motorlu taşıtlar vergisi.
- Araç muayene sorgulama — muayene tarihinin resmî kanaldan öğrenilmesi.
- Kalori hesaplama — alkollü içeceklerin günlük enerjiye katkısını merak edenler için.
7. Sık sorulan sorular
Promil ne demek?
Promil, kanın her litresinde bulunan saf alkolun gram cinsinden miktarıdır (g/L). 0,50 promil, bir litre kanda yarım gram alkol demektir. Türkiye’de trafik denetimlerinde kullanılan birim budur.
Bu hesap hukuki delil sayılır mı?
Hayır. Kanun, alkol düzeyinin kollukça teknik cihaz veya test kitleriyle tespit edileceğini söyler (md. 48/2); itiraz hâlinde adli tıp kurumunda kan, tükürük ya da idrar örneği alınır (md. 48/3). Formülle yapılan tahmin ne ölçümün yerine geçer ne de onu çürütür.
Kaç promilden sonra ceza var?
Hususi otomobilde 0,50 promilin üzerinde 25.000 TL idari para cezası ve sürücü belgesinin altı ay geri alınması uygulanır. Hususi otomobil dışındaki araçlarda alt sınır 0,21 promildir. Aday sürücülerde araç cinsine bakılmaksızın 0,20 promilin üzeri belgenin iptali sebebidir.
Tekrarında ne oluyor?
Son ihlalden geriye doğru beş yıl içinde ikinci kez: 50.000 TL ve sürücü belgesi iki yıl; üç ve daha fazlasında: 150.000 TL ve her seferinde beşer yıl geri alma (md. 48/5).
1,00 promilin üzeri neden ayrı?
Md. 48/6 uyarınca bu düzeyde ayrıca Türk Ceza Kanunu’nun 179/3 maddesi (trafik güvenliğini tehlikeye sokma) uygulanır; idari cezanın yanında ceza soruşturması söz konusu olur.
Kahve, duş, spor alkolü atar mı?
Hayır. Alkolün yaklaşık %90’ı karaciğerde sabit bir hızla parçalanır; bu hız kahveyle, soğuk duşla ya da yürüyüşle değişmez. Yalnızca zaman düşürür. Araç bu yüzden “kaç saat” sorusunu ayrıca yanıtlar.
Neden tek bir sayı yerine aralık veriliyor?
Eliminasyon hızı (β) kişiden kişiye yaklaşık 0,10-0,20 g/L/saat arasında değişir. Tek ortalama vermek, yavaş metabolizması olan bir kişiye “temizsin” demek anlamına gelebilirdi; araç bu yüzden iki ucu da gösterir.
Kadın ve erkekte sonuç neden farklı?
Widmark formülündeki dağılım katsayısı (r) vücuttaki su oranını temsil eder: erkekte yaklaşık 0,68, kadında 0,55. Aynı içki, aynı kiloda kadında daha yüksek promil üretir.
Kaynaklar: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, md. 48 ve Ek md. 17 (18.09.2026 itibarıyla yürürlükteki metin, mevzuat.gov.tr’den TLS zinciri doğrulanarak indirildi) · Widmark formülü ve dağılım katsayıları: Posey & Mozayani, Forensic Sci Med Pathol 2007;3(1):33-39. Yaptırım tutarları kanun metnindeki güncel hâlleriyle yazılmıştır.