Büyük Harfe Çevirme: Küçük–Büyük Harf Dönüştürücü

Metninizi yazın ya da yapıştırın; BÜYÜK HARF, küçük harf, Yazım Düzeni, cümle düzeni ve ters çevirme biçimlerinin beşi birden anında görünür. Türkçedeki I / İ ayrımı doğru yapılır — çoğu dönüştürücünün yanlış yaptığı yer burasıdır. Metin tarayıcınızdan çıkmaz.

1. Neden çoğu dönüştürücü Türkçede yanlış sonuç veriyor?

Türkçe, Latin alfabesini kullanan diller arasında i harfinin iki ayrı çifti olan nadir dillerden biridir: noktalı i / İ ve noktasız ı / I. İngilizce kuralında ise tek bir çift vardır (i / I). Tarayıcıların ve programlama dillerinin varsayılan büyütme/küçültme işlemleri İngilizce kuralını uygular; sonuç Türkçede bozulur:

Tablodaki İZMİR satırı özellikle sinsidir: varsayılan küçültme “izmir” gibi görünen ama harflerin altında fazladan bir birleşen nokta karakteri (U+0307) taşıyan bir metin üretir. Gözle fark edilmez, ancak arama yaptığınızda eşleşmez, karakter sayısı fazla çıkar ve veritabanına yanlış kaydedilir.

Bu araç dönüşümü varsayılan metotlara bırakmaz; Unicode SpecialCasing belgesinin “Turkish and Azeri” bölümündeki dört kuralı doğrudan uygular: küçültürken İ → i ve I → ı, büyütürken i → İ, ve I ile birleşen noktadan oluşan dizi tek bir i‘ye iner. Motor ayrıca her sürümde bu kuralların çıktısını bağımsız bir ikinci kaynakla (tam Unicode verisi yüklü bir çalışma ortamının Türkçe yerel ayarıyla) karşılaştırır; ikisi ayrılırsa sayfa yayımlanmaz.

2. Beş biçim ne yapar?

Örnek metin: istanbul'da ılık bir çiğdem sabahı. İKİNCİ CÜMLE burada.

BÜYÜK HARF	İSTANBUL'DA ILIK BİR ÇİĞDEM SABAHI. İKİNCİ CÜMLE BURADA.
küçük harf	istanbul'da ılık bir çiğdem sabahı. ikinci cümle burada.
Yazım Düzeni	İstanbul'da Ilık Bir Çiğdem Sabahı. İkinci Cümle Burada.
Cümle düzeni	İstanbul'da ılık bir çiğdem sabahı. İkinci cümle burada.
tERS ÇEVİRME	İSTANBUL'DA ILIK BİR ÇİĞDEM SABAHI. ikinci cümle BURADA.

• BÜYÜK HARF — bütün harfleri büyütür. Başlık, tabela, form alanı ve resmî yazışmada kullanılır.
• küçük harf — bütün harfleri küçültür. Yanlışlıkla Caps Lock açık yazılmış metni kurtarmanın en hızlı yoludur.
• Yazım Düzeni — her kelimenin ilk harfini büyütür, kalanını küçültür. Ad–soyad listeleri ve başlıklar için.
• Cümle düzeni — her cümlenin yalnızca ilk harfini büyütür. Uzun metni normal yazıma döndürür.
• Ters çevirme — büyükleri küçültür, küçükleri büyütür. Shift tuşu ters basılmış metni düzeltir: İstanbul → iSTANBUL · Işık → ıŞIK

Girdi	Ters çevrilmiş
İstanbul	iSTANBUL
Işık	ıŞIK
SorGu	sORgU

Araç ayrıca metnin karakter, kelime ve satır sayısını gösterir. Yukarıdaki örnek 56 karakter (boşluksuz 49), 8 kelime ve 1 satırdır. Daha ayrıntılı sayım için kelime sayacı sayfasını kullanabilirsiniz.

3. Yazım düzeninde kesme işareti tuzağı

Türkçede özel adlara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır: Ankara’da, Ali’nin. Kesme işaretinden sonraki harf büyük yazılmaz. Excel’in YAZIM.DÜZENİ işlevi ise Microsoft’un kendi belgesine göre “harf dışı karakterlerin ardından gelen” her harfi büyütür — kesme işaretinden sonrakini de. Bu araçta Türkçe kuralı uygulanır; Excel’in kuralı karşılaştırma için ayrıca gösterilir:

Tablodan görüleceği gibi iki kural arasındaki tek fark kesme işaretidir: nokta, alt çizgi ve rakam sınırlarında ikisi de aynı sonucu verir. Bu, sayfa basılmadan önce her seferinde ölçülür.

4. Cümle düzeni: nokta her zaman cümle sonu değildir

Cümle düzeni, “. ! ? …” işaretlerinden sonra boşluk geldiğinde yeni cümle başlatır. Boşluk şartı bilinçlidir: alan adları ve ondalık sayılar da nokta içerir, onların bozulmaması gerekir.

Üçüncü satır cümle düzeninin bir sınırını da gösterir: büyük harfle yazılmış metni normale döndürürken özel adlar (İstanbul, Ahmet) küçük kalır, çünkü hangi kelimenin özel ad olduğunu ayırt etmek metnin anlamını bilmeyi gerektirir. Böyle metinlerde cümle düzeninden sonra özel adları elle düzeltmek gerekir.

5. Excel’de büyük/küçük harfe çevirme

Microsoft’un belirttiği gibi Excel’de Word’deki “Büyük/Küçük Harf Değiştir” düğmesi yoktur; dönüşüm işlevlerle yapılır. Türkçe Excel’de işlev adları ve argüman ayırıcısı (noktalı virgül) şöyledir:

İstediğiniz	Türkçe Excel	İngilizce Excel
Büyük harfe çevirme	=BÜYÜKHARF(A1)	=UPPER(A1)
Küçük harfe çevirme	=KÜÇÜKHARF(A1)	=LOWER(A1)
Her kelimenin ilk harfi büyük	=YAZIM.DÜZENİ(A1)	=PROPER(A1)

Formülü yardımcı bir sütuna yazın, sonra sonucu kopyalayıp asıl sütunun üzerine değer olarak yapıştırın — doğrudan yapıştırırsanız formül kendi kaynağına bakacağı için hücreler boşalır.

Türkçe i tuzağı Excel’de de vardır ve dosyanın dil ayarına göre değişebilir: =BÜYÜKHARF("istanbul") bazı kurulumlarda “İSTANBUL” yerine “ISTANBUL” verir. Ayarı değiştirmeden garanti almak isterseniz harfi önce YERİNEKOY (İngilizcesi SUBSTITUTE) ile kendiniz dönüştürün:

• Büyütmeden önce: =BÜYÜKHARF(YERİNEKOY(A1;"i";"İ"))
• Küçültmeden önce: =KÜÇÜKHARF(YERİNEKOY(YERİNEKOY(A1;"İ";"i");"I";"ı"))

Tek seferlik bir iş için en pratik yol, hücreleri buraya yapıştırıp sonucu geri kopyalamaktır — yukarıdaki kutular satır satır yapıştırmayı olduğu gibi korur.

6. Word ve Google Dokümanlar’da

• Word: metni seçin ve Shift+F3 tuşlarına basın (Mac’te fn+Shift+F3). Kısayol küçük harf, BÜYÜK HARF ve Her Kelime Büyük biçimleri arasında sırayla dolaşır. Giriş sekmesindeki Büyük/Küçük Harf Değiştir düğmesi ayrıca “Cümle düzeni” ve “tERS çEVİR” seçeneklerini de sunar. Geri almak için Ctrl+Z.
• Google Dokümanlar: Biçim → Metin → Büyük/küçük harf yolunu kullanın.
• Her iki programda da Türkçe sonucu belgenin dil ayarına bağlıdır; dil Türkçe değilse i harfi noktasız büyütülebilir. Sonucu gözden geçirin.

7. Metniniz nereye gidiyor?

Hiçbir yere. Dönüşüm tamamen tarayıcınızın içinde çalışır; yazdığınız metin sunucuya gönderilmez, kaydedilmez ve kimseyle paylaşılmaz. Sayfayı kapattığınızda geriye bir iz kalmaz. Bu yüzden sözleşme, dilekçe ya da kişisel veri içeren metinleri de güvenle yapıştırabilirsiniz.

8. Sık sorulan sorular

Küçük harfi büyük harfe nasıl çeviririm?

Metni yukarıdaki kutuya yapıştırın; "BÜYÜK HARF" satırı anında sonucu gösterir, yanındaki Kopyala düğmesiyle alabilirsiniz. Excel kullanıyorsanız =BÜYÜKHARF(A1), Word kullanıyorsanız metni seçip Shift+F3 aynı işi yapar.

Büyük harfi küçük harfe nasıl çeviririm?

Aynı kutuya yapıştırın ve "küçük harf" satırını kopyalayın. Türkçede I harfi ı olur, İ harfi i olur; bu araç bu ayrımı doğru yapar.

Neden bazı siteler "istanbul" kelimesini "ISTANBUL" yapıyor?

Çünkü İngilizce büyütme kuralını uyguluyorlar: orada i harfinin karşılığı noktasız I'dır. Türkçede i harfinin büyüğü noktalı İ'dir. Bu araç Unicode'un Türkçe için tanımladığı kuralı uygular.

"İZMİR" kelimesini küçülttüğümde fazladan karakter oluşuyor, neden?

Varsayılan küçültme İ harfini "i" ile ayrı bir birleşen nokta karakterine (U+0307) ayırır. Gözle görünmez ama karakter sayısını artırır ve arama eşleşmelerini bozar. Bu araç tek bir "i" üretir.

Yazım düzeni "Ankara'Da" mı "Ankara'da" mı yazmalı?

Türkçede doğrusu Ankara'da'dır; kesme işaretinden sonraki ek küçük yazılır. Bu araç böyle yapar. Excel'in YAZIM.DÜZENİ işlevi ise Ankara'Da üretir, çünkü harf olmayan her karakterden sonra büyütür.

Metnimdeki satırlar ve boşluklar korunur mu?

Evet. Yalnızca harflerin büyüklüğü değişir; satır sonları, boşluklar, noktalama ve rakamlar olduğu gibi kalır.

Yazdığım metin kaydediliyor mu?

Hayır. Dönüşüm tarayıcınızda yapılır, metin sunucuya hiç gönderilmez.

Kaç karakter yapıştırabilirim?

Pratikte bir sınır koymadık; birkaç sayfalık metin anında dönüşür. Çok uzun metinlerde tarayıcınızın belleği sınırı belirler.