Faiz hesaplama, bir anaparanın belirli bir oran ve süre sonunda ne kadar getiri sağlayacağını bulma işlemidir. Aşağıdaki araca anaparanızı, yıllık faiz oranını ve vadeyi girerek basit faiz ve bileşik faiz sonucunu birlikte görebilir; yıl yıl birikim tablosunu inceleyebilirsiniz. Hesap tarayıcınızda değil sunucuda yapılır, sonuçlar birim testlerle doğrulanmıştır.
İçindekiler
- Basit faiz nedir, nasıl hesaplanır?
- Bileşik faiz nedir, nasıl hesaplanır?
- Basit ve bileşik faiz arasındaki fark
- Günlük ve aylık faiz hesaplama
- Yıllık etkin getiri (efektif faiz) nedir?
- Stopaj: brüt getiri ile net getiri farkı
- Sık sorulan sorular
1. Basit faiz nedir, nasıl hesaplanır?
Basit faizde kazanılan faiz anaparaya eklenmez; faiz her dönem yalnızca başlangıçtaki anapara üzerinden işler. Formülü şudur:
Faiz = Anapara × Yıllık oran × Süre (yıl)
Örnek: 100.000,00 ₺ anaparayı yıllık %45 basit faizle 1 yıl tuttuğunuzda faiz 45.000,00 ₺, toplam 145.000,00 ₺ olur. Türkiye’de vadeli mevduat hesapları tek vade için genellikle bu yöntemle işler; vade sonunda faiz ödenir ve hesap kapanır.
2. Bileşik faiz nedir, nasıl hesaplanır?
Bileşik faizde her dönem sonunda kazanılan faiz anaparaya eklenir ve bir sonraki dönem faiz de faiz kazanır. Formülü:
Toplam = Anapara × (1 + oran ÷ n)n × yıl — burada n, faizin yılda kaç kez işlediğidir.
Aynı örnek bileşik faizle: 100.000,00 ₺ anapara, yıllık %45, faiz ayda bir işlerse 1 yıl sonunda 155.545,43 ₺ olur. Basit faize göre farkı 10.545,43 ₺ — tek fark, faizin anaparaya eklenmesidir. Vadesi otomatik yenilenen mevduat hesapları pratikte bileşik faiz gibi çalışır.
3. Basit ve bileşik faiz arasındaki fark
Fark kısa vadede küçük, uzun vadede çarpıcıdır. Aşağıdaki grafik 100.000,00 ₺ anaparanın yıllık %45 oranla 10 yıllık seyrini gösteriyor; iki eğrinin arasındaki açıklık bileşik faizin katkısıdır.
Bu “makas” etkisi, bileşik faizin neden uzun vadeli birikimde belirleyici olduğunu gösterir. Oranı yüzde olarak karşılaştırmak isterseniz yüzde hesaplama aracımızla artış oranını doğrudan bulabilirsiniz.
4. Günlük ve aylık faiz hesaplama
Kısa vadeli mevduatta süre gün olarak girilir ve yıl 365 gün kabul edilir. Örnek: 100.000,00 ₺ anapara, yıllık %45, 32 gün vade → faiz 3.945,21 ₺, vade sonu 103.945,21 ₺.
Araçta süre birimini gün, ay veya yıl olarak seçebilirsiniz; 365 gün, 12 ay ve 1 yıl aynı sonucu verir. Bu eşitlik hesaplama araçlarımızın birim testlerinde ayrıca doğrulanır.
5. Yıllık etkin getiri (efektif faiz) nedir?
Faiz yılda birden çok kez işlediğinde, ilan edilen nominal oran gerçek getiriyi olduğundan düşük gösterir. Gerçek getiriye yıllık etkin getiri denir. Yıllık %45 nominal oran ayda bir işlerse etkin getiri %55.5454 olur.
Bu yüzden iki bankanın teklifini karşılaştırırken nominal oranı değil etkin getiriyi kıyaslamak gerekir. Araç, bileşik faiz seçildiğinde etkin oranı ayrıca gösterir. Vadeli hesap getirinizi stopaj kesintisi sonrası net olarak görmek isterseniz mevduat faizi hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Aynı mantık kredi tarafında da geçerlidir: kredi hesaplama aracımız aylık maliyet oranının yıllık karşılığını hesaplar.
6. Stopaj: brüt getiri ile net getiri farkı
Bu araç brüt faiz hesaplar. Mevduat faizinden kaynakta kesilen gelir vergisi (stopaj) düşülmemiştir. Stopaj oranı mevduatın vadesine ve türüne göre Cumhurbaşkanı kararıyla değiştiği için araca sabit bir oran gömülmemiştir — doğrulanmamış bir oranla net getiri göstermek yanıltıcı olurdu.
Güncel stopaj oranını Gelir İdaresi Başkanlığı duyurularından, mevduat faiz oranlarının genel seyrini ise TCMB istatistiklerinden teyit edebilirsiniz. Net getiriyi bulmak için brüt faizden stopaj oranı kadarını düşün.
İşletme tarafında faiz gideri bütçelenirken diğer sabit maliyetlerle birlikte planlanır; örneğin OSGB maliyet kalemleri de yıllık gider planına aynı mantıkla girer.
7. Sık sorulan sorular
Faiz hesaplama formülü nedir?
Basit faizde Faiz = Anapara × Oran × Süre, bileşik faizde Toplam = Anapara × (1 + Oran ÷ n)n×yıl formülü kullanılır. Araç ikisini de aynı ekranda hesaplar.
32 günlük mevduat faizi nasıl hesaplanır?
Yıllık oran gün sayısıyla oranlanır: Anapara × Oran × (32 ÷ 365). 100.000,00 ₺ için yıllık %45 oranla 32 günde 3.945,21 ₺ brüt faiz elde edilir.
Bileşik faiz her zaman daha mı avantajlı?
Birikim yapan için evet, borçlanan için tersi. Aynı oranda bileşik faiz, basit faizden her zaman daha yüksek tutar üretir; bu mevduatta lehinize, kredi borcunda aleyhinizedir.
Hesaplanan tutar elime geçecek net tutar mı?
Hayır, sonuç brüttür. Mevduat stopajı ve varsa hesap işletim ücretleri düşülmemiştir. Net tutar için bankanızın vereceği stopaj oranını brüt faizden düşmeniz gerekir.
Enflasyon getirimi nasıl etkiler?
Faiz getirisi nominaldir. Reel getiri, faiz oranından enflasyon oranının düşülmesiyle yaklaşık bulunur; enflasyon faiz oranından yüksekse alım gücünüz nominal kazanca rağmen azalır.
İlgili Hesaplama Araçları
Bu araca benzer hesaplamalar için Finans ve Kredi bölümüne, tüm listeyi görmek için hesaplama araçları sayfasına göz atabilirsiniz.