Mors alfabesi, harfleri ve rakamları kısa (nokta) ve uzun (çizgi) işaretlerin dizisiyle gösteren bir iletişim yöntemidir. 1844’ten beri kullanılır ve bugün geçerli tablo, Uluslararası Telekomünikasyon Birliği’nin ITU-R M.1677-1 tavsiye kararıyla belirlenmiştir. Aşağıdaki araç metninizi bu tabloya göre mors koduna çevirir; ters yönde, elinizdeki mors kodunu da okunur metne döndürür.
Çeviri tarayıcınızda yapılır, yazdığınız metin hiçbir yere gönderilmez. Araç her karakterin karşılığını tek tek döker, bu yüzden sonucu tablodan elle de doğrulayabilirsiniz.
Mors alfabesi tablosu (harfler)
ITU-R M.1677-1’in 1.1.1 maddesindeki 26 harfin tamamı:
| Harf | Mors | Harf | Mors |
|---|---|---|---|
| A | .- | B | -… |
| C | -.-. | D | -.. |
| E | . | F | ..-. |
| G | –. | H | …. |
| I | .. | J | .— |
| K | -.- | L | .-.. |
| M | — | N | -. |
| O | — | P | .–. |
| Q | –.- | R | .-. |
| S | … | T | – |
| U | ..- | V | …- |
| W | .– | X | -..- |
| Y | -.– | Z | –.. |
Tabloda ayrıca “accented e” adıyla tek bir aksanlı harf bulunur: é / è = ..-... Bu, uluslararası tablodaki tek aksanlı harftir.
Rakamların mors karşılığı
Rakamlar (madde 1.1.2) beş işaretten oluşur ve bu yüzden harflerden ayırt edilmesi kolaydır:
| Rakam | Mors | Rakam | Mors |
|---|---|---|---|
| 1 | .—- | 2 | ..— |
| 3 | …– | 4 | ….- |
| 5 | ….. | 6 | -…. |
| 7 | –… | 8 | —.. |
| 9 | —-. | 0 | —– |
Noktalama işaretleri
Madde 1.1.3’te yazılı karşılığı olan işaretler şunlardır:
| İşaret | Adı | Mors |
|---|---|---|
| . | Nokta | .-.-.- |
| , | Virgül | –..– |
| : | İki nokta / bölme işareti | —… |
| ? | Soru işareti | ..–.. |
| ' | Kesme işareti (apostrof) | .—-. |
| – | Kısa çizgi / eksi işareti | -….- |
| / | Bölü (kesir çizgisi) | -..-. |
| ( | Sol parantez | -.–. |
| ) | Sağ parantez | -.–.- |
| " | Tırnak işareti | .-..-. |
| = | Çift tire | -…- |
| + | Artı işareti | .-.-. |
| @ | Kuyruklu a (@) | .–.-. |
Türkçe harflerin mors karşılığı var mı?
Kısa yanıt: yoktur. Uluslararası mors alfabesi 26 harflik Latin alfabesine göre düzenlenmiştir; ç, ğ, ı, ş, ö, ü harflerinin ITU tablosunda karşılığı bulunmaz. Bu yüzden Türkçe bir metin mors’a çevrilirken bu harfler en yakın temel harfe indirgenerek gönderilir:
| Türkçe harf | Gönderilen harf | Mors |
|---|---|---|
| Ç | C | -.-. |
| Ğ | G | –. |
| I | I | .. |
| Ş | S | … |
| Ö | O | — |
| Ü | U | ..- |
Araç bu değişikliği gizlemez: sonucun altında hangi harflerin sadeleştirildiğini tek tek yazar. Örneğin “ÇAĞRI” kelimesi -.-. .- –. .-. .. olarak gönderilir ve araç ç, ğ ile ı harflerinin sadeleştirildiğini bildirir. Alıcı tarafta metin “CAGRI” olarak okunur; mors’ta Türkçe karakteri birebir taşımanın standart bir yolu yoktur.
Mors kodunda süre ve aralıklar
Mors yalnız işaretlerden değil, aralıklardan da oluşur. ITU-R M.1677-1’in 2. maddesi ölçüyü nokta biriminden tanımlar:
- Bir çizgi, üç nokta uzunluğundadır.
- Aynı harfin işaretleri arasındaki boşluk bir nokta.
- İki harf arasındaki boşluk üç nokta.
- İki kelime arasındaki boşluk yedi nokta.
Bu kural mors hızının nasıl ölçüldüğünü de açıklar. “PARIS” kelimesi (.–. .- .-. .. …) harf araları dâhil 43 nokta birimi tutar; sonuna kelime boşluğu (7 birim) eklenince tam 50 birim eder. Dakikada kaç kez “PARIS” gönderilebiliyorsa hız o kadar kelime/dakika (WPM) sayılır. Araç, çevirdiğiniz her metnin kaç nokta birimi sürdüğünü de gösterir.
Yazılı karşılığı olmayan mors işaretleri
Tabloda, harf ya da noktalama olmayan, telsiz iletişiminin akışını yöneten işaretler de vardır. Bunlar metne çevrilmez:
| İşaret | Mors |
|---|---|
| Anlaşıldı (understood) | …-. |
| Hata (error, sekiz nokta) | …….. |
| Gönderime davet (invitation to transmit) | -.- |
| Bekle (wait) | .-… |
| Çalışma sonu (end of work) | …-.- |
| Başlama işareti (starting signal) | -.-.- |
Bu kodlardan bazıları harflerle çakışır; örneğin “gönderime davet” işareti K harfiyle aynı diziye sahiptir. Araç, çözerken yazılı karakteri esas alır ve çakışmayı sonuç dökümünde ayrıca belirtir.
Örnekler
- SOS = … — … — Uluslararası imdat çağrısı. Aslında üç ayrı harf değil, tek parça hâlinde gönderilen bir imdat işaretidir; hafızada kalması kolay olduğu için SOS harfleriyle anılır.
- merhaba = — . .-. …. .- -… .-
- -. . / …- .- .-. = “ne var” — eğik çizgi kelimeleri ayırır.
Farklı yazı sistemleri arasında çeviri yapan başka araçlar da var: sayıların eski karşılıkları için Roma rakamları çevirici, bir sayının okunuşunu yazıya dökmek için sayıyı yazıya çevirme, metni karekoda dönüştürmek için QR kod oluşturucu.
Sık sorulan sorular
SOS mors alfabesiyle nasıl yazılır?
… — … şeklinde yazılır: üç kısa, üç uzun, üç kısa işaret.
Mors alfabesinde Türkçe karakterler var mı?
Hayır. ITU-R M.1677-1 tablosunda ç, ğ, ı, ş, ö, ü harflerinin karşılığı yoktur; bu harfler C, G, I, S, O, U olarak gönderilir. Tablodaki tek aksanlı harf é / è (..-..) harfidir.
Mors kodunda harfler ve kelimeler nasıl ayrılır?
Yazıya dökerken harfler tek boşlukla, kelimeler eğik çizgiyle (/) ayrılır. Gerçek iletimde ise ayrım süreyle yapılır: harf arası üç nokta, kelime arası yedi nokta uzunluğunda sessizliktir.
Mors alfabesi hâlâ kullanılıyor mu?
ITU’nun kendi ifadesiyle mors, amatör telsiz ve amatör uydu hizmetlerinde kullanılmaya devam ediyor; mobil ve sabit hizmetlerdeki kullanımı ise azalmakta. Denizcilikte zorunlu mors kullanımı sona ermiştir, ancak seyir fenerlerinin tanıtma işaretleri gibi alanlarda kod hâlâ karşımıza çıkar.
Mors kodunu metne çevirebilir miyim?
Evet. Araçtaki “Mors → Metin” seçeneğini işaretleyip nokta ve çizgilerden oluşan kodu yapıştırın. Tabloda karşılığı olmayan bir dizi girerseniz araç sessizce boş geçmez, hangi kodun çözülemediğini söyler.